In de knel

zie deel 6 hier

de jaren zestig in huisTot mijn eigen verbazing ben ik geslaagd voor het toelatingsexamen. Terwijl de jaren zestig door mijn ouderlijk huis razen, met alle bijbehorende excessen in de vorm van opiumrokers, naaktlopers en lsd- en egotrippers die bij ons over de vloer komen, ga ik naar dat conservatieve lyceum, waar alleen op de HBS-afdeling een paar meisjes zitten. Thuis is het een ongestructureerde bende, op school heerst een strikte discipline, met elke week een verplichte ochtendmis. Mijn moeder gaat zelf allang niet meer naar de kerk.

de BeulIk tref de meest gevreesde leraar van de school. “Je kunt je borst wel natmaken,” zeggen jongens die ik ken uit de hogere klassen, “het zal afzien worden”. Zijn bijnaam, de Beul, zegt genoeg. Ik laat me niet bang maken. Ik ben altijd goed geweest in sport, dus het zal wel loslopen. Het loopt niet los. De man houdt er een ijzeren discipline op na. De hele klas is direct door hem geïntimideerd.

de gymzaalVoordat we op onze blote voeten in het gymtenue van de school rondjes moeten rennen, staan we allemaal op één lijn. “Staart intrekken, borst naar voren, op de buitenkant van je voeten.” Na een grondige inspectie begint het rondjes rennen. Terwijl de gymleraar met zijn stokje de maat slaat tegen een turntoestel, houdt hij ons met argusogen in de gaten. Ineens vliegt het ding door de zaal om een van mijn klasgenoten pijnlijk tegen zijn been te raken. “Inademen aan de korte zijde, uitademen aan de lange zijde”, zegt hij op fluistertoon.

nauwelijks daglichtEen van mijn klasgenoten is een dikke jongen van Indische komaf, met een glimlach die op zijn gezicht lijkt te zijn geboetseerd. Tijdens de gymlessen heeft hij het dubbel zo moeilijk als de anderen. Want De Beul, zelf ook van Indischen bloede, heeft het vooral op hém gemunt.

Op een kwade dag heeft de gymleraar een heel aparte oefening voor ons bedacht. We moeten in het wandrek klimmen dat aan de lange muur van de donkere gymzaal is bevestigd. Als we helemaal boven zijn gekomen, moeten we niet op de gewone manier afdalen, maar over het rek heen aan de andere kant tussen het wandrek en de muur naar beneden zien te komen en weer terug.

Ook al ben ik mager en zo behendig als een kat, toch zie ik op tegen deze merkwaardige opgave. De ruimte tussen wandrek en muur is klein, de bakstenen muur ruw. Het zal niet makkelijk zijn om het er ongeschonden vanaf te brengen. Verschillende jongens keren met schaafwonden op hun rug terug naar hun plaats.

het team met de naam van de school speelde basketbal op eredivisieniveauDe dikke Indische jongen zit in de rij achter mij. Met moeite beklimt hij het wandrek. Nog moeizamer werkt hij zich over het wandrek heen en bereikt de muurzijde ervan. Hij daalt langzaam af. Dan kan hij niet verder. Hij zit klemvast. Wij kijken zwijgend toe. De jongen begint te huilen. Op het gezicht van De Beul is een nauwelijks merkbare grijns verschenen, een heel lichte maar vreemde grimas. Hij doet alsof er niets aan de hand is. Het blijft doodstil, op het snikken van de jongen achter het wandrek na.

“Dat krijg je ervan als je zo dik bent”, smaalt De Beul, over wie gezegd wordt dat hij in een Jappenkamp heeft gezeten. “Dat wordt nachtwerk, maar ik heb alle tijd”, gaat hij verder. Niemand lacht. We zitten als bevroren in lotushouding op de grond. Ik voel medelijden met de jongen. En ik voel me heel laf. Ik durf niets te zeggen, hoewel ik als een van de besten in gym nog enig respect van de leraar geniet en het lef zou moeten hebben om te reageren.

naar de kleedkamerDe zoemer doorbreekt de impasse. Het lesuur is voorbij. “Zorg maar dat jullie hem erachter vandaan krijgen”, draagt de gymleraar mij en enkele andere jongens toonloos op. Met veel moeite lukt het om onze klasgenoot uit zijn benarde positie te bevrijden. Zonder iets te zeggen loop ik met neergeslagen blik de gymzaal uit de kleedkamer in.

Niet alleen thuis, maar ook op school voel ik me niet op mijn plaats en het is dan ook niet verrassend dat ik bij het kerstrapport op de een na laatste plaats in het door pater prefect opgemaakte klassement ben beland. Zittenblijven of verwijdering van school ligt in het verschiet.

zie deel 8 hier

4 thoughts on “In de knel”

  1. Kees,

    Beschrijf je hier het bonaventura in de matienpoelstraat?

    Ik herken dat niet op de foto’s.
    Ook die gymleraar niet. Ik kwam er ongeveer 1950 op.. Namen die ik me herinner Geurs (Boedha) Rogier(wiskunde) de Wit (frans) de Jong (Nederlands) Geers (natuurkunde) gymnastiek werd gegeven door Kastelein, die overleed en werd vervangen door Penders, Meijer (geschiedenis) Haanappel (P.A.M.) Aardrijkskunde.

    1. Jazeker, dit is het oude gebouw aan de Mariënpoelstraat van binnen. Uiteraard gerenoveerd. De desbetreffende gymleraar heb je in je reactie met naam en toenaam genoemd! Ik denk niet dat jij hem gehad hebt. Geurts heb ik net niet meegemaakt, hij ging toen ik kwam en werd vervangen door Overeem. Pa de Wit (Frans) heb ik nog als leraar gehad, evenals Meijer (Trees) en ook zijn zoon Fik Meijer (Latijn), tot aan het eindexamen toe. Hij heeft later furore gemaakt als schrijver van populaire boeken over de klassieke oudheid en is nu een modale BN-er.

      Klik naar de volgende delen, daarin staan nog foto’s van Piet Paard, die je vast nog zult herkennen, van een gang die nog lijkt op hoe ie vroeger was en van het schoolgebouw vanaf de buitenkant. Die laatste foto zul je zeker herkennen, anders heb je op een ander Bonaventuralyceum gezeten dan ik, en dat is natuurlijk niet zo.
      Zie ook deze links:
      Bona van binnen
      en
      Bona van buiten

  2. Hallo Kees, bedankt voor je uitgebreide antwoord!

    Ja, daar was ik dat ik op school zat, Haanappel (PAM) heb jij kennelijk niet gekend, die woonde in Bloemendaal, kwam iedere morgen met een trein die te krap aan de tijd was en vorderde dan een fiets van de eerste de beste leerling die hij als zodanig herkende en die dan verder kon gaan lopen. Die (PAM) is vervelend aan zijn eind gekomen las ik een keer op Internet. Slachtoffer geworden van zijn autoritaire gedrag.lijkt het op.. Didact van likmevestje, die dicteerde vragen en antwoorden die moest je letterlijk uit je hoofd leren en periodiek werd dat dictaatschrift gecontroleerd en beoordeeld op netheid.

    Noord gaf toen Latijn. Tinus gaf tekenles, kon je een jaar lang ellipsen tekenen.

    Penders was kennelijk later leraar lichamelijke oefening gaan doen, dit was zijn eerste baan. ik herinner me dat hij vertelde dat hij de hele avond in spagaat zat te oefenen. Fanatiek heerschap. De eigenschappen die jij beschrijft hebben zich blijkbaar later verder ten ongunste ontwikkeld. Ik knutselde met radiotjes en kocht daarvoor onderdelen in een eenmanszaak, die winkelier kende mij dus, en die was een vriend van Penders, merkte ik een keer toen ik daar een onderdeeltje van mijn zakgeld kwam kopen.waar ik hem zag achter de toonbank, Na dat voorval was hij vriendelijker tegen mij.

    Ja Piet Paard herken ik van gezicht, maar die stond toen niet onder die naam bekend. Pater prefect werd ‘de kist’ genoemd want je kon kiezen tussen een woensdagmiddag nablijven of een pak slaag liggend op de kist. Klasgenoot en ik hadden iets op de kerfstok en kozen beide voor het laatste. Hij bleef keihard slaan met een lat tot die jongen in huilen uitbarstte, en toen was ik aan de beurt, ik begon gelijk te brullen, zo hard ik kon en toen was hij snel klaar..

    Jij schreef dat Scheikunde je niet lag, ik vond die man (Mina) de beste leraar die ik ooit gehad heb. Een leerling, een erkende dondersteen, had in het practicumlokaal zwavelzuur bij geelbloedloogzout gegooid (een reagens voor Fe) dan ontwikkelt zich HCN, een naar amandelen riekend dodelijk gas, cyaan. Klas ontruimd, en de amanuensis erin om de ramen te openen. Die zelfde knaap,(leerling) werd een keer gevraagd om op de gang de amanuensis te bellen (twee stoten,; een stoot was einde lesuur) De eerste stoot maakte hij zolang dat overal in het gebouw de klassendeuren begonnen te slaan.

    Je had daar nog ;lange spoorbomen, op de Rijnsburgerweg de trein liep nog gelijkvloers niet over een dijk. en de aanbouw rechterzijde voorgevel was er nog niet,; rechts van de school begonnen gelijk de weilanden, de sloot achter werd gebruikt door de zeeverkenners.
    Van Sasse van IJsselt was de laatste pater die zich aansloot, er is niets over van die paters en die kapel, zover ik weet is een aula geworden.

    Meijer (Trees) had ook een zoon die is huisarts geworden, die heeft ook een boek geschreven met humoristische voorvallen uit zijn praktijk, daar houdt hij wel eens lezingen over en probeert dan dat boek te verkopen aan de vereniging van huisvrouwenafdelingen en dergelijke. Hij had blijkbaar meer humor dan zijn vader..

    Kees, Wel bedankt voor het plaatsen! Ik ben wel blij dat die tijd voorbij is, die was niet makkelijk.

    1. Jij ook dank voor je anekdotes. Ik kan ze goed plaatsen, al ging het er in mijn tijd minder heftig aan toe, zeker in de laatste jaren. Ik heb Mina nog gehad in de vijfde en/of zesde klas, daar gaf hij natuurfilosofie. Een echte lieverd was het, maar hij werd door sommigen in het ootje genomen, want hij was toen niet helemaal goed meer bij. Maar hij bleef er onverstoorbaar onder en kon overal om lachen, zodat het toch altijd heel gemoedelijk was tijdens zijn lessen. En ik heb ervan geleerd dat die vroege Griekse natuurfilosofen nog helemaal zo dom niet waren en het achteraf nog vaak bij het rechte eind hadden ook.

      In een van mijn Plato-dialogen (de Gorgias) wordt door Sokrates nog gerefereerd aan Anaxagoras, en in een andere wordt de bekende stelling van Pythagoras bewezen (in de Menoon, voorzien van een schetsje ter verduidelijking). Overigens heb ik op latere leeftijd mijn wiskundeachterstand aardig ingehaald. Mijn dochter zat op het VWO en dat inspireerde me om dat achtergebleven gebied alsnog te onderzoeken. Bleek ik er tot mijn verbazing redelijk bedreven in te zijn. Maar met natuur- en scheikunde en techniek heb ik nog steeds niets op. Dat hebben ze voor mijn broer bewaard, die een ultieme beta is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s