Verbroken (slot)

zie deel 10 hier

Mijn woorden worden met al te luidruchtige instemming begroet. Ik moet een korte pauze inlassen om de orde te herstellen.  Dan ga ik verder: “ … dat is nu juist waar wij als leerlingenraad stelling tegen nemen. Daar hebben we geen adviseur voor nodig. We zijn heel goed op de hoogte van de statuten. Ik geef u een boodschap mee voor uw opdrachtgevers: wij nemen niet langer genoegen met de beperkte rol die ons is toebedacht. We zullen direct contact opnemen met de rector en hem in kennis stellen van onze besluiten. Ik stel voor om de functie van adviseur van de leerlingenraad op te heffen.” Ik richt me tot de leden van de leerlingenraad en breng deze motie in stemming.

inspraakMijn voorstel wordt unaniem aangenomen. “De leerlingenraad heeft besloten om niet langer gebruik te maken van uw diensten. Ik verzoek u vriendelijk doch dringend de vergadering te verlaten”, zeg ik tegen onze voormalige adviseur. De reactie van het publiek is oorverdovend. “Inspraak nu! Inspraak nu!” scanderen de aanwezigen. Ik kijk de gymleraar met opgetrokken wenkbrauwen aan en met een overmoedig gebaar wijs ik hem de uitgang. Met een van woede vertrokken gezicht zegt hij: “De Jongen, nu ben je echt te ver gegaan!” Ik glimlach minzaam naar hem en onder luid applaus verzoek ik hem nogmaals om de kantine te verlaten.

Als sanctie doet de rector de schoolkrant in de ban. Maar wij gaan illegaal en stencilen hem bij het Leids Aktie Kommitee. Bij het schoolhek vindt de illegale schoolkrant gretig aftrek. We voeren ook actie tijdens de lessen. De meeste docenten laten het gelaten over zich heenkomen. Sommige leraren sympathiseren zelfs met ons. Zo heeft mijn leraar Grieks, wiens vaste motto altijd nieuwlichterijwas: “Dat is nieuwlichterij, daar wil ik niets van weten!”, zich bekeerd tot de Politieke Partij Radicalen, een onwaarschijnlijk succes. Maar de meeste leraren stellen zich neutraal op. Mijn later bekend geworden leraar Latijn is hogelijk verbaasd over wat zich allemaal afspeelt. Hij begrijpt er niets van.

De rector nodigt mij uit op zijn kamer. “Zo gaat het niet langer Kees, we moeten eens praten”. “Ik heb geen mandaat van de leerlingenraad, dus ik kan geen bindende afspraken met u maken,” zeg ik, “maar namens de redactie van de schoolkrant betreur ik het verbod op het maken en verspreiden van onze krant op school. Opheffing daarvan zou een stap in de goede richting zijn.” De rector willigt mijn verzoek ter plekke in. Onze schoolkrant is weer legaal. Het is een symbolische overwinning. Later komen we overeen dat de leerlingenraad substantieel betrokken wordt bij inhoudelijke onderwerpen. De schooldirectie heeft een belangrijke draai gemaakt.

eindexamenHet eindexamen naderde. Hoewel mijn cijfers beduidend verbeterd waren, had ik de laatste maanden mijn handen vol aan het nodige leerwerk. Alleen voor het schriftelijk examen Latijn en Grieks mocht je een woordenboek gebruiken. En ik moest mijn wiskunde bijspijkeren, want na de bijlessen van mijn buurjongen had ik dat vak weer ernstig laten versloffen. Ik schakelde hem weer in en het lukte me om me de vereiste leerstof net op tijd eigen te maken. Na een korte periode van voor mijn doen buitensporig veel leren was ik er klaar voor.

“Mijn laatste vraag telt niet mee, maar ik ben benieuwd of u het antwoord weet. Welke stroming kun je beschouwen als de literaire pendant van de opkomst van het socialisme?” “Het naturalisme”, antwoordde ik. “U verdient eigenlijk een tien,” zei de hoogleraar geschiedenis uit Utrecht, “maar ik geef nooit tienen, omdat dat perfectie suggereert”. Ik protesteerde niet. “Ik ben het helemaal niet eens met uw interpretatie van de geschiedenis”, verklaarde hij  na afloop van het examen in mijn bijzijn tegen mijn geschiedenisdocent. “Toch moet ik erkennen dat uw onderwijs van uitzonderlijk hoge kwaliteit is”, voegde hij eraan toe. Die woorden zorgden ervoor dat ik tevreden was met mijn negen.

“Als een na beste van de alfa’s is geëindigd Kees de Jongen. Wie had dat kunnen denken?” zegt de rector met een wat zuur gezicht. “Ik had dat wel kunnen denken, maar eerlijk gezegd óók niet verwacht”, reageer ik. Het meest trots ben ik op de acht voor mijn Plato-vertaling, wantvroeger was alles beter de gecommitteerde was een zeer strenge, ouderwetse professor. “Vroeger was alles beter”, had hij tijdens het mondelinge examen gezegd. Ook de negen voor mijn opstel Nederlands doet me goed.

Thuis is de strijd gestreden. Ik word niet langer gehinderd door de echtgenoot van mijn moeder. In de zomer gaan ze samen een maand naar Frankrijk. Mijn oudste zus is al uit huis en mijn jongere broer en zus zijn elders ondergebracht. Ik heb het huis voor mezelf. In de eerste week organiseer ik een groots eindexamenfeest. Als die maand vol vrijheid ten einde is, verhuis ik naar mijn kamer in Leiden. Ook de band met thuis is definitief verbroken.

 nawoordje

PaviljoensgrachtAcht jaar nadat ik op mijn twaalfde verjaardag eenzaam en alleen door Den Haag heb gedoold, ken ik de stad op mijn duimpje. Ik woon in de buurt van het centrum.

Op een dag loop ik naar het station Hollands Spoor. Daar aangekomen ontwaar ik in de drukte plotseling het hoofd van mijn vader. Ik volg hem met mijn ogen en ben me bewust van de gevoelens van herkenning en vervreemding die gelijktijdig bezit van me nemen.

Zes jaar geleden heb ik voor het laatst contact met mijn vader gehad, tijdens een bezstation Hollands Spoor Den Haagoek aan hem en zijn nieuwe gezin. Het was een van de weinige keren dat ik mijn vader had gezien sinds mijn ouders waren gescheiden. Ik was toen een joch van acht jaar.

Mijn vader had wel wat van Luns wegWat lijkt hij nog steeds op oud-minister Luns. Hetzelfde snorretje, hetzelfde kale hoofd. Net als Luns was hij jurist. Ik herinner me hoe mijn moeder altijd tekeer ging dat mijn vader dáárom de kinderbijslag kon inpikken. Ik kijk hem na tot hij uit het zicht is verdwenen.

zie een extra deel 12 hier

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s