Hotel à beira-mar (Hotel aan zee: een strandverhaal of een gestrand verhaal)

nederlandse vlagNa een kort verhaal van een Portugese schrijver (klik hier) nu als tegenwicht een proeve van een Portugese schrijfster in hetzelfde genre. “Strandlectuur”, zo typeerde een kenner dit verhaal. Klinkt misschien aantrekkelijk, maar kan zomaar verzanden in het tegendeel. De schrijfster zelf is diverse malen gelauwerd en sommige van haar boeken zijn ook in andere talen vertaald, maar niet in het Nederlands. Eerst komt de originele Portugese tekst aan bod, daaronder staat mijn vertaling. Ik wens u veel en zonnig leesplezier!

vlag van PortugalDepois de um conto breve de um autor português (clique aqui), agora uma prova no mesmo género de uma autora portuguesa. Como contrapeso . Uma conhecedora caracterizou este conto como “leitura de praia”. Talvez isso soe atractivamente, mas pode encalhar do nada no contrário. A escritora mesma tem sido galardoada varias vezes, e alguns livros dela estão traduzidos em outras línguas, mas não em holandês. Desejo-lhe uma leitura agradável e ensolarada!

— • —

quartos de hotelA coleção Contos Digitais DN é-lhe oferecida pelo Diário de Notícias.  Autora: Inês Pedrosa – Título: Quartos De Hotel. © 2012 os autores, DIÁRIO DE NOTÍCIAS, ESCRIT’ORIO editora.

— • —

sobre a autora

Ines Pedrosa escritora ptInês Pedrosa. Nasceu em Coimbra, em 1962. Jornalista e escritora, é também diretora da Casa Fernando Pessoa desde 2008. Passou pelas redações de O Jornal, JL — Jornal de Letras, Artes e Ideias, O Independente (integrou a equipe fundadora), foi redatora da revista LER e do semanário Expresso, diretora da revista Marie Claire portuguesa, e é, atualmente, cronista do semanário Sol, onde assina a coluna Fora de Órbita.

Na literatura, estreou-se com uma história infantil, Mais Ninguém Tem (1991), à qual se seguiu o seu primeiro romance, A Instrução dos Amantes (1992). De entre mais de uma quinzena de obras de ficção e “não ficção”, algumas publicadas no Brasil, Espanha, Itália e Alemanha, pode-se destacar Nas Tuas Mãos (1997 — Prémio Máxima de Literatura), Fazes-me Falta (2003), Fica Comigo esta Noite (2003), 20 Mulheres para o século XX (2000) e o seu mais recente romance Os Íntimos (2010 — Prémio Máxima de Literatura).

Quartos de hotel

Inês Pedrosa

Miguel entrou no quarto, pousou a mala sobre a cama extra encostada à parede, abriu as portadas da varanda e debruçou-se sobre o mar. A conversa carnal entre o vento e as ondas prosseguia, exactamente como naquela noite de há catorze anos, a coberto da escuridão. O frio cortava-lhe a pele. Quando a língua de Carmen lhe percorria o corpo, nessa outra noite de Fevereiro, o frio sumira-se no negrume do céu.

— Te quiero

dizia-lhe ela. Ele queria-a tanto que todas as palavras lhe pareciam falsas. Disse-lhe

overgave— Contigo tenho de me entregar

sem sequer pensar no que dizia. Naquela varanda compreendera que já dissera tudo demasiadas vezes, palavras que iam e vinham, desfazendo-se em espuma. Carmen exigia-lhe as palavras que escondera num silêncio que se habituara a ignorar. A palavra entrega era a primeira e a última porta desse silêncio.

Sabia que Carmen estava já no hotel. Aproveitara a distracção dos abraços de chegada para perguntar o número do quarto dela. “Maria Luísa, querida, peço-te só um favor: dá-me o quarto 810. Não me leves a mal, não? Um escritor entradote tem direito às suas manias”. Maria Luísa respondera com a gentileza e o humor de sempre, dizendo que estava demasiado atarefada para elaborar o piropo que Miguel queria pescar, mas que ele teria oportunidade de ver que o tempo transcorrera também, e nalguns casos com maior impiedade, para os outros participantes. Discou o número do quarto de Carmen mas desligou de imediato. Que lhe diria? Não podia perguntar-lhe

— Posso subir?

assim sem mais, catorze anos depois.

Ou antes: podia, mas arriscava-se a uma negativa. Provavelmente, até, uma negativa ofendida. Carmen nunca fora mansa com as palavras: o excesso de mansos era o verdadeiro drama do mundo, dizia. Defendia-se atacando, sempre. Miguel demorara anos a perder o medo das palavras de Carmen. A ternura é a mais lenta das ciências, e a mais essencial.

Isso, já o sabia ele no tempo em que se apaixonara por Carmen. Demorara, sim, a acreditar na paixão, na sua capacidade de sobrevivência. Abriu a cama e lembrou-se do cabelo de Carmen espalhado sobre a almofada, iluminando a noite. Lembrou-se dos olhos de Carmen debaixo dos seus, do modo como se semicerravam no instante do êxtase sem deixarem de o fixar. Fora assim do primeiro ao último minuto, quando ele saltou da cama e lhe disse que já não dormiria ali na noite seguinte. Se demorasse mais um segundo teria caído nos braços dela. Na época, estava convencido de que isso seria um desastre para os dois. Se agora lhe perguntasse se podia subir arriscava-se a ouvir das boas. Ou a ouvir um

— Não

sucinto como um tiro. E se fosse um homem a responder, do quarto dela? Carmen era capaz de tudo. Até de o ter esquecido. Sentou-se na cama e viu o brilho dos dois corpos juntos. Não, nem toda a fúria de Carmen podia tê-la feito esquecer semelhante esplendor.

vrouw voor spiegelSara entrou no quarto, pousou a mala no chão e sentou-se na secretária, diante do espelho. Mário fazia-a sentar-se ali, ajoelhava-se atrás dela, abraçava-a pelas costas e dizia-lhe

— Não vês como és bonita? Se não acreditas nos meus olhos, acredita pelo menos na imparcialidade do espelho.

Não era a beleza, ou a falta dela, a causa da insegurança de Sara. Nem sequer a admiração pela vistosa inteligência de Mário. Tão inteligente, de facto — e no entanto fora arrastado na armadilha de uma ladra perversa, entendida nos segredos da informática. Meia dúzia de emails enviados por essa mulher em nome dele, outra meia dúzia enviada em nome dela bastara para matar o romance deles e deixar Mário embevecido por essa peste. Quando se reencontraram naquele mesmo hotel, um ano depois, já Mário percebera o seu erro terrível. Estava muito doente: magro, pele cinzenta, covas escuras no lugar dos olhos

— Achas que ainda consegues gostar de mim?

Há muitos anos que Mário já não existia. Quase ninguém falava dele. Os jovens escritores que ele lançara tinham cabelos brancos, viajavam continuamente para promover novas traduções e já não referiam o seu nome. Muito doente, Mário recebia um telefonema de alguém pedindo um empenho, um texto num jornal, uma opinião sobre a última obra. Dizia sempre que sim.

— Gosto de gostar

respondia, quando Sara insistia para que ele dissesse não, e descansasse. Gostava que gostassem dele, essa era a fragilidade de Mário.

— E agora fiquei aqui eu a gostar de ti para nada. A gostar de ti sozinha

repetia Sara ao espelho, com o sorriso de Mário em fundo. Um sorriso dezasseis anos mais novo do que ela era agora.

Alba e Xavier entraram no quarto, largaram as malas diante da porta, abraçaram-se, beijaram-se, caíram na cama um sobre o outro, rindo. Lembravam-se do embaraço da primeira noite, há vinte anos — o fecho do vestido dela encravara, ele acabara por lho rasgar, depois ele sentira-se mal, ajoelhara-se, nu, a vomitar na sanita, e ela dissera

— Estou aqui contigo, tudo vai correr bem.

Nunca mais se separaram. Xavier fora a Barcelona buscar as suas coisas. Quase nada — roupa, um saco de livros e discos. Largou a casa com o recheio todo: mulher, móveis, aparelhagens, bicicleta, a sua preciosa colecção de troféus jornalísticos e literários. E o carro à porta. Depois a vida em Paris tornara-se insuportavelmente cara, Alba encontrou um lugar de professora e mudaram-se para Lisboa. Xavier passou anos sem conseguir mais do que uns trabalhos esporádicos como correspondente estrangeiro, começou a beber. schreeuwende vrouwEntre aulas e explicações, Alba não encontrava tempo para escrever o seu próximo romance. Revoltava-se contra Xavier que tinha todo o tempo do mundo e não descortinava um tema sobre o qual escrever. Estiveram duas ou três vezes a ponto de se separar. Acontecia-lhes afogarem as suas frustrações em corpos de ocasião. Voltavam para casa desejando-se, se tal fosse possível, ainda mais.

— Escritor com escritor não tem hipótese de dar certo,

garantiam os amigos e as amigas dele, com o sentido protector que a inveja tende a despertar.

— Viver com um concorrente? És doida. Acabarás a passar-lhe as camisas e a rever-lhe os textos

profetizavam as amigas e os amigos dela, com o conhecimento da desgraça que a felicidade alheia tende a apurar.

Só Maria Luísa brindara, desde o primeiro minuto, àquele amor.

— Vê-se-vos na cara que vocês serão felizes, haja o que houver.

Maria Luísa tinha o dom de radiografar caras. Crescera na aldeia, onde os negócios se fechavam com um olhar e um aperto de mão, sem papéis nem pensamentos sobre as palavras que sobram ou faltam. Saíra da aldeia porque se apaixonara pelas caras que os livros lhe mostravam, pelos corpos infinitos que as palavras construíam. Tivera uma vida suficientemente difícil para saber reconhecer a felicidade quando a encontrava e para se tornar de imediato parte dela.

— A ti dá-te jeito, claro, um romance de amor internacional é uma excelente promoção para o teu festival.

Sempre existiriam editores assim: cáusticos como garotos de rua, omniscientes como vencedores do Nobel e coscuvilheiros como beatas de aldeia. Sem o seu contributo a literatura perderia mote, chispa, glosa e distância crítica. Maria Luísa sorria-lhes, dizia que sim, mandava-os apagar os cigarros e pastoreava-os para o autocarro, no meio do vendaval contínuo daquele mês de Fevereiro.

Todavia, ali estavam Xavier e Alba, vinte anos depois, deitados, com os braços e as pernas misturados, destruindo, pedra a pedra, a estátua do deus da descrença à qual os seus contemporâneos prestavam honras quotidianas.

Maria Pascoal entrou no quarto e pediu ao empregado que lhe pusesse a mala na cama extra

— E já agora abra-ma, por favor. O fecho é uma maçada, está mais perro do que eu

depois pôs-lhe uma nota na mão, deu-lhe um piropo, disse-lhe que fechasse bem a porta, descalçou-se e estendeu-se na cama a saborear os bombons que sempre pedia que lhe deixassem na mesa de cabeceira, uns quadrados de chocolate recheados de massapão, geleia de maçã e pasta de alperce. Pensou no que diria o seu médico, se a visse alambazar-se assim, quadradinho a quadradinho, um bombardeamento para a sua diabetes. Completaria cem anos dentro de poucos meses, e se era certo que teria prazer em atingir os cento e cinco, não era menos certo que não gostaria de chegar a essa nobre idade de qualquer maneira. Suspirou, pensando que tinha de tirar os vestidos e as écharpes da mala, pendurá-los no varão da banheira e abrir a torneira da água quente para que o vapor desfizesse as rugas dos tecidos. Talvez fosse boa ideia chamar outra vez o rapazinho. Ultimamente cansava-se com mais facilidade, mas não podia deixar de estar presente nesta homenagem que lhe era dedicada.

Depois da sua última participação, há catorze anos, sofrera um acidente vascular cerebral que a aproximara da morte. Volvido um par de anos ressuscitara, com um vigor acrescido, que a levava a produzir uma média anual de dois romances. O marido morrera entretanto de ataque cardíaco, o que lhe pareceu um modo simpático e elegante de desaparecer. Tinha saudades dele mas não perdia tempo a pensar schrijvende vrouwnisso; vingava-se da tristeza, da solidão e da mortalidade como sempre se vingara de todos os desgostos: enchendo páginas e páginas com a decifração das histórias codificadas que a vida lhe oferecera. Metia nessas histórias amigos e amores transviados, mágoas, euforias, sonhos interrompidos. Os intelectuais diziam que os seus livros eram complexos. Maria alegrava-se porque quem melhor a entendia eram os jovens e os simples. Isso provava-lhe que os seus livros durariam mais do que ela e mudariam a vida de algumas pessoas. No fim de contas, é para isso que se escreve. Abraçara Carmen à chegada e a força daquele abraço consolara-a: um dos problemas da velhice, pensava, é que as pessoas têm medo de nos tocar — ou asco, seria? Não queria pensar nisso. Carmen abraçara-a como se fossem da mesma idade e possuíssem a mesma energia erótica.

— Pascoalita! Mi querida Pascoalita!

— Cármen, bonita, desta feita levas o teu amor para casa. Estou cá para te assegurar isso, e sabes que nestas coisas eu sou melhor que a de Delfos. E menos complicada, graças a Deus.

— Ay, no me hables, no me digas nada, que me muero.

— Morrerás um dia sim, guapa, mas primeiro ainda tens de ser feliz, que mando eu.

O ofício do bruxedo dá que fazer. As futurações românticas de Maria Pascoal tinham por base informações sólidas. Averiguara que, depois dos filhos crescerem e saírem de casa, a mulher de Miguel Foz jaloeziedesenvolvera a doença do ciúme e dera em persegui-lo com tal afinco que encontrara o que procurava, isto é: Miguel na cama de uma jornalista, num colóquio literário no Algarve. E fora tal o escândalo e a berraria que aquilo que não passaria de um episódio sem rasto acabou por transformar-se no funeral daquele casamento. As coisas que têm de acontecer lá se organizam para os seus desenlaces, em geral por ínvios meandros que nenhuma ficção suportaria, sob pena de parecer inverosímil. Assim meditava Maria Pascoal, enternecida com a conclusão da história que vira nascer e extraviar-se, naquele mesmo hotel à beira-mar, catorze anos antes. Lembrava-se das lágrimas de Carmen, da bebedeira de Miguel, do desejo que circulava em redor deles como um halo de luz, tão intenso e cego, tão infantil e desavisado, incapaz de ver o seu caminho. Essa aura invadia agora o hotel inteiro, infiltrava-se nos quartos dos congressistas, tinha uma existência física. A marca distintiva do amor é a de uma terceira entidade, atmosférica e concreta, que faz com que os amantes se transfigurem na presença um do outro. O amor empurra dois corpos um para o outro, como se dançassem, ainda que em lados opostos da sala ou do mundo.

Maria Luísa entrou no quarto, pousou as pastas na mesa, começou a despir-se e foi preparar um banho quente. Tinha uma hora livre, esta noite, luxo que não teria nos cinco dias seguintes. Vinte e cinco anos. Ainda ontem começara — aquele quarto de século voara sobre ela: entre telefonemas, contas, ofícios, listas de nomes, marcações de viagens, não dera pelo tempo. Conseguira escalar os mais altos picos da burocracia e da crise, mês após mês, sem esmorecer. Ou quase: vezes houve em que esteve a ponto de desistir — ou fez de conta que estava, para não dar em doida. Nos minutos limite acudia-lhe uma frase de um jornal, a voz de um amigo, a imagem das salas, no primeiro ano quase vazias, depois cada vez mais cheias, esgotadas, gente de pé, gente sentada no chão, gente a marcar férias de propósito para vir de França, do Brasil, assistir a essa festa das palavras que ela, com uma equipa minúscula, tinha conseguido inventar. Cada ovação a uma mesa de escritores a acariciava, como se ela estivesse dentro de cada um deles — ou antes, como se ela mesma fosse agora um compacto de heterónimos, uma pessoa desdobrável, infinita. Aquela reunião anual de escritores de várias partes do mundo era a obra dela, o seu livro — um romance clássico e cubista, uma saga em vários volumes, de contornos descabeladamente modernistas.

Quase tudo o que aprendera vinha dali, daquela corrente desenhada por si, ano a ano. Fizera amigos, confiara e fora confiada. As desilusões, inevitáveis, eram muito menores do que as alegrias. Provocara encontros que tinham alterado vidas. Criara multidões de novos leitores. Continuaria a fazê-lo — acontecesse o que acontecesse na sua vida. Pensou em Maria Pascoal. Em Alba e Xavier. Em Mário, na falta que ele fazia. Em Sara, ainda sozinha com Mário. Pensou na partilha de cervejas e confidências com Ricardo, que se tornara o seu maior amigo e o mais fiel participante do festival. Pensou em Miguel, na forma quase inconsciente como seduzia indiscriminadamente as mulheres, e na faísca visível do seu encontro com Carmen. Pensou na coragem que em várias madrugadas fora buscar às palavras de Carmen. Pensou em Vicente e na facilidade que tinha em encher de gargalhadas qualquer espaço com a sua imparável maratona de anedotas. Pensou em Sandra e na potente voz de fadista que a sua timidez velava. Pensou em vários que morreriam estatelados caso se lançassem a saltar do alto dos seus egos para o chão. Riu-se quando pensou nisto.

Carmen entrou no quarto, pousou a mala na cama extra e ficou a olhar para ela, sem vontade de a abrir. Miguel ainda não chegara, perguntara na recepção.

— Quer que deixe recado?

Não valia a pena. Não tinha recados para Miguel. Nunca mais fora capaz de se deitar com outro homem; sentir-se-ia violada. Uma noite ou outra, com um copo a mais, considerara experimentar — fecharia de remplaçantos olhos, imaginaria que era Miguel quem a entregava a outro e desse modo alcançaria um simulacro do prazer que só ele sabia extrair do seu corpo. Mas mesmo que o conseguisse. Mesmo que pusesse de lado, por umas horas, a sua moral de mulher justa, e se permitisse usar um corpo de homem como os homens se permitem usar os das mulheres. E depois? Quando abrisse os olhos e Miguel não estivesse ali para lhe dizer que o sacrifício tinha acabado? Que raio de fantasia erótica era esta, tão, enfim, pouco feminista — para dizer o mínimo?

O que tinha para dizer a Miguel era que o seu desejo estava exactamente no mesmo sítio. Que agora que os filhos já eram adultos a poupasse ao discurso da família construída. Que os filhos não pedem nem merecem o peso da culpa dos sonhos cancelados dos pais. Que não lhe dissesse que era feliz com a mãe dos seus filhos, porque não se pode ser absolutamente feliz em duas existências paralelas. Que ela sabia que tinham sido absolutamente felizes desde o primeiro momento em que se encontraram até à derradeira e desesperada noite. Que ela não podia senão entregar-se-lhe. Que abandonaria o seu outro país e a sua vida por ele. Que o faria mesmo sabendo que ele não acreditava no amor e que por isso não resistiria a seduzir outras mulheres. Que por favor não lhe contasse quando não resistisse a outro corpo de mulher. Que de nada valeria contar-lhe, porque ela jamais perceberia como conseguia ele deitar-se com alguém depois de se terem deitado os dois. Dir-lhe-ia, finalmente, que confiasse nela. Que confiasse na sua capacidade de se transformar em todas as mulheres que ele pudesse vir a fantasiar.

Bateram à porta. Carmen abriu. Não disse nada. A conversa entre o vento e as ondas prosseguiu nessa noite, como em todas as noites de todos os Fevereiros que vieram depois, já Miguel e Carmen e Sara e Alba e Xavier e Maria Luísa e Ricardo e Sandra e Vicente e Maria Pascoal e os restantes congressistas reunidos naquele hotel em Fevereiro de 2024 haviam há muito desaparecido deste mundo.

(in Revista Correntes d’Escritas 2012 (texto rescrito). Este texto foi escrito de acordo com a antiga ortografia.)

—————————————————————————-

quartos de hotelDe collectie Digitale Verhalen wordt u aangeboden door Diário de Notícias [Het Dagelijks Nieuws].  Schrijfster: Inês Pedrosa – Titel: Hotelkamers. © 2012 de auteurs, DIÁRIO DE NOTÍCIAS, ESCRIT’ORIO, uitgever.

— • —

over de schrijfster

 Ines Pedrosa escritora ptInês Pedrosa. In 1962 geboren in Coimbra. Behalve journaliste en schrijfster is ze sinds 2008 ook directeur van het Fernando Pessoa Huis. Ze maakte deel uit van de redacties van O Jornal [De Krant], JL — Jornal de Letras, Artes e Ideias [Krant van Letteren, Kunsten en Ideeën], O Independente [De Onafhankelijke] (ze stelde het oprichtingsteam samen), was redactrice van het tijdschrift LER en van het wekelijkse Expresso, en was directeur van de Portugese afdeling van het blad Marie Claire.

Ze is nu columniste van het wekelijkse Sol [Zon], waar ze haar column Fora de Órbita [Uit De Baan] schrijft. Ze debuteerde met een kinderverhaal: Niemand Anders Heeft Het, waarna haar eerste roman volgde: Handleiding Voor Minnaars (1992). Van haar meer dan een vijftiental fictie- en non-fictie werken, waaronder enkele publicaties in Brazilië, Spanje, Italië en Duitsland , vallen de volgende werken op: In Jouw Handen (1997, Hoogste Prijs van de Literatuur), Ik Heb Je Nodig (2003), Ik Blijf Bij Jou Vannacht (2003), Twintig Vrouwen Voor de Twintigste Eeuw (2000) en haar meest recente roman De Intimi (2010, Hoogste Prijs van de Literatuur).

 Hotelkamers

Inês Pedrosa

Miguel ging zijn kamer binnen, legde zijn koffer op het extra bed tegen de muur, deed de rolluiken van de veranda omhoog en boog zich over de zee. Het sensuele gesprek tussen de wind en de golven zette zich voort, precies zoals in die nacht veertien jaar geleden, onder de duisternis. De kou drong door zijn huid. Toen de tong van Carmen over zijn lichaam ging, in die andere februarinacht, verdween de kou in het donker van de hemel.

“Ik wil je.”

zei ze tegen hem. Hij wilde haar zozeer dat alle woorden hem tekort leken te schieten. Hij zei tegen haar:

overgave“Aan jou wil ik me overgeven.”

zonder zelfs maar te denken aan wat hij zei. Op die veranda had hij begrepen dat hij alles al te vaak had gezegd: woorden die kwamen en gingen, verdwijnend in schuim. Carmen eiste woorden van hem die hij had verborgen in een stilte die ze altijd had genegeerd. Het woord overgave was de eerste en de laatste deur van die stilte.

Hij wist dat Carmen al in het hotel was. De afleiding van de omhelzingen bij zijn aankomst had hij gebruikt om haar kamernummer te vragen. “Maria Luísa, lieve, ik vraag je één enkele gunst: geef me kamer 810. Je begrijpt me toch niet verkeerd? Een schrijver van middelbare leeftijd heeft recht op zijn eigenaardigheden.” Maria Luísa had met haar gebruikelijke vriendelijkheid en humor geantwoord en zei dat ze het te druk had om de oneliner te bedenken die Miguel wilde hebben, maar dat hij de gelegenheid zou krijgen om te zien dat de tijd was verstreken, en met een grotere wreedheid ten aanzien van sommige andere deelnemers. Hij belde het nummer van de kamer van Carmen, maar verbrak onmiddellijk de verbinding. Wat zou hij haar zeggen? Hij kon haar niet vragen:

“Kan ik naar je toe komen?”

zo zonder meer, na veertien jaar.

Of eerder: hij kon dat wel doen, maar riskeerde dan een afwijzing. Waarschijnlijk zelfs een beledigde afwijzing. Carmen was nooit zachtzinnig geweest in haar taalgebruik. De overvloed aan slappelingen was het ware drama van de wereld, zei ze gewoonlijk. Ze verdedigde zich altijd door aan te vallen. Miguel had er jaren over gedaan om zijn angst kwijt te raken voor de scherpe tong van Carmen. Vriendelijkheid is de traagste der wetenschappen, en de meest essentiële.

Dat wist hij al in de periode dat hij verliefd was geworden op Carmen. Het duurde inderdaad lang voordat hij in die liefde kon geloven, in zijn vermogen om die te overleven. Hij maakte zijn bed klaar en herinnerde zich het haar van Carmen, uitgespreid over het kussen, de nacht verlichtend. Hij herinnerde zich de ogen van Carmen onder de zijne, alsof ze half scheel keken op het moment van de extase, terwijl ze hem bleven fixeren. Zo was het van de eerste tot de laatste minuut geweest, toen hij van het bed sprong en haar zei dat hij daar de volgende nacht niet in zou slapen. Als het nog een seconde langer had geduurd, zou hij in haar armen zijn gevallen. In die tijd was hij ervan overtuigd dat dat voor hun beiden een ramp zou zijn. Als hij haar nu zou vragen of hij naar haar toe kon komen, liep hij het risico iets goeds te horen of een

“Nee.”

zo kort als een geweerschot. En als er een man was in haar kamer die hij antwoord moest geven? Carmen was tot alles in staat. Ze kon hem zelfs vergeten zijn. Hij ging op bed zitten en zag de glans van hun lichamen samen. Nee, zelfs alle toorn van Carmen kon er niet voor gezorgd hebben dat zij zoiets schitterends was vergeten.

vrouw voor spiegelSara liep haar kamer binnen, zette haar koffer op de grond en ging aan het bureautje voor de spiegel zitten. Mario liet haar daar zitten, knielde achter haar, omhelsde haar van achteren en zei haar:

“Zie je niet hoe mooi je bent? Als je míjn ogen niet gelooft, geloof dan tenminste de onpartijdige spiegel.”

Ze was geen schoonheid, of het ontbrak haar daaraan. Dat was de oorzaak van haar onzekerheid, niet eens haar bewondering voor de opvallende intelligentie van Mario. Zo intelligent als hij was, was hij toch in de val getrapt van een gemene dievegge, een expert in de geheimen van de informatica. Die vrouw had een half dozijn e-mails namens hem verzonden. Een ander zestal, verzonden namens haar, was genoeg geweest om hun romance de das om te doen en om Mario in de ban van deze plaag achter te laten. Toen ze elkaar een jaar later weer ontmoetten in datzelfde hotel, had Mario zijn vreselijke fout al ingezien. Hij was heel ziek, mager, zijn huid grijs, donkere gaten waar zijn ogen zaten.

“Denk je dat je me nog leuk kunt vinden?”

Jarenlang bestond Mario gewoonweg niet. Bijna niemand sprak over hem. De jonge schrijvers die hij had gebracht, hadden wit haar, reisden continu om nieuwe vertalingen van hun werk te promoten en refereerden al niet meer aan zijn naam. Terwijl hij heel ziek was, kreeg Mario een telefoontje van iemand die zijn medewerking vroeg. Het ging om een tekst in een krant, een opinie over het ultieme werk. Hij zei altijd ja.

“Ik hou van genieten.”

antwoordde hij, toen Sara er bij hem op aandrong om te weigeren en om uit te rusten. Hij genoot ervan dat ze hem leuk vonden. Dat was de zwakte van Mario.

“En nu ben ik voor niets hier om van jou te genieten. Om van jou te genieten terwijl ik alleen ben.”

herhaalde Sara tegen de spiegel, met de glimlach van Mario op de achtergrond. Een glimlach zestien jaar jonger dan zij nu was.

Alba en Xavier gingen hun kamer in, lieten hun koffers voor de deur staan, omhelsden elkaar, kusten elkaar en vielen lachend over elkaar heen op bed. Ze herinnerden zich hun schroom van de eerste nacht, twintig jaar geleden. De rits van haar jurk was vast komen te zitten. Hij had hem uiteindelijk kapot gescheurd. Daarna had ze zich niet goed gevoeld en moest naakt op haar knieën in de badkamer overgeven. Ze had gezegd:

“Ik ben hier met jou, alles zal goed gaan.”

Ze waren nooit meer van elkaar gescheiden. Xavier was naar Barcelona gegaan om zijn spullen te halen. Het was bijna niets: kleding en een tas met boeken en platen. Hij verliet zijn huis met alles erop en eraan: een vrouw, meubels, apparaten, een fiets, zijn kostbare verzameling journalistieke en literaire trofeeën. En de auto voor de deur. Nadat het leven in Parijs ondraaglijk duur was geworden, vond Alba een baan als lerares en ze verhuisden naar Lissabon. Xavier bracht jaren door zonder dat hij erin slaagde om meer dan enkele onregelmatige baantjes als buitenlands correspondent te krijgen, en hij ging aan de drank. Tussen haar lessen en het uitleggen door had schreeuwende vrouwAlba geen tijd om haar volgende roman te schrijven. Ze ging tegen Xavier tekeer dat hij alle tijd van de wereld had en geen onderwerp vond om over te schrijven. Ze stonden twee of drie keer op het punt om te scheiden. Het overkwam hun dat ze hun frustraties afreageerden op de lichamen van anderen als ze in de gelegenheid waren. Ze gingen weer naar huis als ze zin hadden, als dat nog mogelijk was.

“Twee schrijvers samen heeft niet veel kans op succes”, verzekerden zijn vrienden en vriendinnen hem, met de beschermende intentie die de jaloezie geneigd is te op te roepen.

“Leven met een concurrent? Je bent gek. Je zult uiteindelijk zijn overhemden strijken en zijn teksten corrigeren”, voorspelden haar vriendinnen en vrienden, met de kennis van de misère die het geluk van een ander geneigd is te verfijnen.

Alleen Maria Luísa had vanaf de eerste minuut getoast op die liefde.

“Het is aan jullie gezichten te zien dat jullie gelukkig zullen worden, wat er ook gebeurt.”

Maria Luísa had de gave om gezichten te kunnen scannen. Ze was opgegroeid in een dorp, waar de handelaars een deal sloten met een blik en een handdruk, zonder papieren of gedachten over de woorden die overbleven of ontbraken. Ze was uit haar dorp vertrokken omdat ze verliefd was geworden op de gezichten die de boeken haar lieten zien, door de oneindige lichamen die de woorden construeerden. Ze had een leven geleid dat zwaar genoeg was om het geluk te kunnen herkennen wanneer het haar tegemoet kwam en om onmiddellijk deel daarvan te worden.

“Voor jou is er een duidelijke aanpak, een roman over internationale liefde is een uitstekende promotie voor je festival.”

Uitgevers zouden altijd zo sarcastisch zijn als straatjongens, zo alwetend als Nobelprijswinnaars en de priemende ogen hebben van dorpsnonnen. Zonder hun bijdrage zou de literatuur haar motto, haar vuur, haar glosa [kunsttaal] en haar kritische distantie verliezen. Maria Luísa glimlachte hun toe, zei ja en amen, droeg hun op hun sigaretten uit te maken en leidde hen naar de bus, middenin de constante wervelwind van die februarimaand.

Nog steeds waren Xavier en Alba daar, twintig jaar later, hun armen en benen in elkaar verstrengeld, terwijl ze steen voor steen het beeld van de god van het wantrouwen afbraken waaraan hun tijdgenoten dagelijks eer bewezen.

Maria Pascoal liep haar kamer in en vroeg aan de medewerker die haar koffer op het extra bed zette:

“En open hem nu, alsjeblieft. Het slot is lastig, het zit nog vaster dan ik.”

daarna drukte ze hem een bankbiljet in de hand, maakte hem een compliment, zei hem dat hij de deur moest dichtdoen, deed haar schoenen uit en strekte zich uit op bed om van de bonbons te snoepen. Ze verzocht altijd om die voor haar op het nachtkastje achter te laten: enkele vierkante stukken chocola gevuld met marsepein, appelgelei en abrikozenpasta. Ze bedacht wat haar huisarts zou zeggen als hij haar zo vierkantje na vierkantje naar binnen zag werken, een aanslag op haar diabetes. Ze zou binnen enkele maanden honderd jaar worden en als het vaststond dat ze graag de honderdvijf zou bereiken, was het niet minder zeker dat ze die edele leeftijd ook zou willen halen, op wat voor manier dan ook. Ze zuchtte toen ze eraan dacht dat ze haar jurken en sjaals uit haar koffer moest halen, op moest hangen aan de stang in de badkamer en de warmwaterkraan moest opendraaien, zodat de damp ervoor zou zorgen dat de kreukels uit de stof gingen. Misschien was het een goed idee om een volgende keer de jongen te roepen. Uiteindelijk ging ze wat meer ontspannen rusten, maar ze kon de gedachte niet loslaten dat ze aanwezig was bij deze hommage die haar gebracht werd.

Sinds haar laatste betrokkenheid, veertien jaar geleden, had ze een hersenbloeding gehad die haar dichtbij de dood had gebracht. Na een paar jaar was ze weer opgeleefd, met een toegenomen kracht die haar in staat had gesteld om jaarlijks gemiddeld twee romans te produceren. Ondertussen was haar echtgenoot overleden aan een hartaanval, wat haar een prettige en elegante manier leek om van het toneel te verdwijnen. Ze miste hem, maar ze verloor geen tijd en dacht daar niet aan. Ze nam wraak op het verdriet, de eenzaamheid en de schrijvende vrouwsterfelijkheid zoals ze altijd wraak nam op alle trieste dingen: door de ene bladzijde na de andere te vullen met de ontcijfering van de gecodificeerde verhalen die het leven haar had geboden. Ze verwerkte vrienden en ontspoorde liefdes, hoogtepunten en dieptepunten en verbroken dromen in die verhalen. De intellectuelen zeiden dat haar boeken gecompliceerd waren. Maria maakte zich daar vrolijk om, want degenen die haar beter begrepen waren de jongeren en eenvoudige mensen. Dat was voor haar het bewijs dat haar boeken haar zouden overleven en het leven van enkele mensen zouden veranderen. Uiteindelijk was dat de reden waarom je schreef. Ze had Carmen omhelsd toen ze was aangekomen en de kracht van die omhelzing had haar getroost. Een van de problemen van de ouderdom, dacht ze, is dat de mensen bang zijn om je aan te raken. Of zou het afkeer zijn? Daar wilde ze niet aan denken. Carmen had haar omhelsd alsof ze van dezelfde leeftijd waren en dezelfde erotische energie hadden.

“Pascoalita! Mijn lieve Pascoalita!”

“Carmen, schoonheid, deze keer neem je je geliefde mee naar huis. Ik ben hier om je dat te verzekeren, en je weet dat ik beter ben in die dingen dan het orakel van Delphi. En minder raadselachtig, godzijdank.”

“O, praat me er niet van, zeg me niets, anders ga ik dood.”

“Op een dag zul je sterven ja, beauty, maar moet je nog gelukkig worden. Dat draag ik je op.”

Hekserij geeft je het nodige te doen. De romantische voorspellingen van Maria Pascoal waren gebaseerd op betrouwbare informatie. Ze was erachter gekomen dat de vrouw van Miguel Foz de ziekte van de jaloezie had ontwikkeld nadat haar twee kinderen opgegroeid waren en uit huis gegaan. Dat had ertoe geleid dat ze zijn gangen ging volgen, en jaloeziewel met zo’n volharding dat ze gestuit was op wat ze zocht: Miguel in het bed van een journaliste tijdens een literaire workshop in de Algarve. Het was uitgelopen op zo’n schandaal en geschreeuw dat wat niet meer zou zijn dan een episode zonder een spoor na te laten uiteindelijk de begrafenis van dat huwelijk was. De dingen die nu eenmaal moeten gebeuren, komen vanzelf uit, in het algemeen door onwaarachtige details die te onwaarschijnlijk zijn voor fictie. Zo mijmerde Maria Pascoal, mild gestemd door de uitkomst van de geschiedenis die ze had zien ontstaan en zien ontsporen, veertien jaar geleden in datzelfde hotel bij de zee. Ze herinnerde zich de tranen van Carmen, de dronkenschap van Miguel, het verlangen dat bij hen rondging als een halo van licht, zo intens en blind, zo kinderlijk en gedurfd, niet in staat om zijn weg te zien. Dat aura drong nu het hele hotel binnen, infiltreerde de kamers van de congresgangers, was fysiek aanwezig. Het onderscheidende kenmerk van de liefde is een derde, sfeervolle, concrete entiteit die ervoor zorgt dat minnaars in elkaars aanwezigheid van gedaante veranderen. De liefde drijft twee lichamen naar elkaar toe, alsof ze dansen, zelfs al zouden ze aan verschillende kanten van de kamer of van de wereld dansen.

Maria Luísa liep haar kamer binnen, zette haar tassen op de tafel, begon zich uit te kleden en liet het bad met warm water volstromen. Ze had een uur vrij deze avond, een luxe die ze de komende vijf dagen niet zou hebben. Vijfentwintig jaar. Gisteren was ze pas begonnen – die kwart eeuw was over haar heen gevlogen. Tussen telefoontjes, rekeningen, brieven, namenlijsten en reisboekingen door, was er geen tijd voor haar overgebleven. Ze kon de hoogste toppen van de bureaucratie en de crisis beklimmen, maand na maand, zonder moedeloos te worden. Bijna tenminste, want er waren momenten waarop ze op het punt stond op te geven, of ze deed alsof ze op dat punt stond. Om niet gek te worden. Binnen enkele minuten hielp een zin uit een krant haar, of de stem van een vriend, een foto van de kamers, die in het eerste jaar bijna leeg stonden, daarna elke keer meer bezet en uiteindelijk volgeboekt waren. Mensen die stonden, mensen die op de grond zaten, mensen die vrije dagen opnamen met als doel om van Frankrijk, van Brazilië  naar dat feest van woorden te gaan, om het bij te kunnen wonen. Zij had dat met een heel klein team kunnen creëren. Elk applaus bij een tafel met schrijvers had haar gestreeld, alsof zij bij hen hoorde, of eerder, alsof zij nu zelf een compact geheel van pseudoniemen was, een uitklapbaar, oneindig persoon. Die jaarlijkse bijeenkomst van schrijvers uit diverse delen van de wereld was haar werk, haar boek, een klassieke en kubistische roman, een sage in verschillende delen met buitengewoon modernistische contouren.

Bijna alles wat ze had geleerd kwam daarvandaan, van die ketting die jaar na jaar door haar ontworpen was. Ze had vrienden gemaakt, ze had hen vertrouwd en was in vertrouwen genomen. De onvermijdelijke desillusies waren veel geringer in aantal dan de leuke ervaringen. Ze had ontmoetingen tot stand gebracht die levens hadden veranderd. Ze had gezorgd voor tal van nieuwe lezers. Ze was doorgegaan met wat ze deed, wat er ook gebeurde in haar leven. Ze dacht aan Maria Pascoal. Aan Alba en Xavier. Aan Mario, aan het gemis dat hij had veroorzaakt. Aan Sara, nog alleen met Mario. Ze dacht aan het delen van biertjes en vertrouwelijkheden met Ricardo, die haar beste vriend was geworden en de meest loyale deelnemer aan het festival. Ze dacht aan Miguel, aan de bijna onbewuste manier waarop hij zonder onderscheid de vrouwen verleidde, en aan de vonk die zichtbaar oversloeg toen hij Carmen ontmoette. Ze dacht aan de moed die de woorden van Carmen haar tijdens verschillende ochtenden hadden gegeven. Ze dacht aan Vicente en aan het gemak waarmee hij elke ruimte had gevuld met lachsalvo’s door een onstuitbare reeks anekdotes. Ze dacht aan Sandra en haar krachtige stem van fadozangeres die haar verlegenheid had verhuld. Ze dacht aan verschillende mensen die plat op hun bek zouden gaan als ze vanaf de hoogte van hun ego’s naar de grond zouden springen. Ze moest lachen wanneer ze daaraan dacht.

Carmen ging haar kamer binnen, zette haar koffer op het extra bed en bleef er naar kijken, zonder dat ze er zin in had om hem te openen. Miguel was nog niet gearriveerd. Ze had het nagevraagd bij de receptie.

“Wilt u dat ik een boodschap achterlaat?”

Het was niet de moeite waard. Ze had geen boodschappen voor Miguel. Ze was nooit meer in staat geweest om met een andere man te slapen. Ze zou zich verkracht voelen. Sommige nachten had ze, met een glas teveel op, overwogen om te experimenteren. Ze zou haar de remplaçantogen sluiten, zich verbeelden dat het Miguel was die haar overhandigde aan een ander en op die manier zou ze een illusie van het plezier krijgen dat alleen hij aan haar lichaam kon onttrekken. Maar zelfs als ze dat zou kunnen. Zelfs als ze enkele uren haar moraal van keurige vrouw opzij zou kunnen zetten en zich zou permitteren om gebruik te maken van het lichaam van een man, zoals mannen het zich veroorloven om de lichamen van vrouwen te gebruiken – wat dan, wanneer ze haar ogen zou openen en Miguel er niet was om haar te zeggen dat het offer was gebracht? Wat voor vreselijke erotische fantasie was dat? Zo, nou ja, zacht gezegd, weinig feministisch.

Wat ze Miguel te zeggen had, was dat het met zíjn verlangen precies zo gesteld was. Dat hij, nu zijn kinderen al volwassen waren, haar zijn verhaal over het gestichte gezin kon besparen. Dat de kinderen niet vragen om en niet het gewicht verdienen van de schuld van de mislukte dromen van hun ouders. Dat hij haar niet kon zeggen dat hij gelukkig was met de moeder van zijn kinderen, want het is niet mogelijk om volledig gelukkig te zijn in twee parallelle werelden. Dat ze wist dat ze volkomen gelukkig waren geweest, vanaf het eerste moment waarop ze elkaar hadden ontmoet tot de laatste, wanhopige nacht. Dat zij niet anders kon dan zich overgeven aan hem. Dat ze haar andere vaderland en haar leven zou opgeven voor hem. Dat ze dat zelfs zou doen in de wetenschap dat hij niet geloofde in de liefde en daarom het verleiden van andere vrouwen niet zou weerstaan. Dat hij het haar alsjeblieft niet zou vertellen wanneer hij het lichaam van een andere vrouw niet kon weerstaan. Dat het geen enkele zin had om haar dat te vertellen, omdat zij nooit zou begrijpen hoe hij met een ander kon slapen nadat ze samen geslapen hadden. Ze zou hem uiteindelijk zeggen dat hij haar moest vertrouwen. Dat hij kon vertrouwen op haar vermogen om te veranderen in alle vrouwen die hij bij elkaar zou kunnen fantaseren.

Er werd op haar deur geklopt. Carmen deed open. Ze zei niets. Het gesprek tussen de wind en de golven werd die nacht vervolgd, zoals in alle nachten van alle februarimaanden die daarop volgden, nadat Miguel en Carmen en Sara en Alba en Xavier en Maria Luísia en Ricardo en Sandra en Vicente en Maria Pascoal en alle andere congresgangers die bijeen waren in dat hotel in februari 2014 deze wereld allang verlaten hadden.

(In Revista Correntes d’Escritas [Tijdschrift voor het moderne schrijven] 2012 (tekst herschreven). Deze tekst werd geschreven volgens de oude spelling.)

2 gedachten over “Hotel à beira-mar (Hotel aan zee: een strandverhaal of een gestrand verhaal)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s