A origem da língua portuguesa/Het ontstaan van het Portugees (English version included)

vlag van PortugalNeste artigo conciso escrevi algumas coisas sobre a origem da língua portuguesa. Sucessivamente em português, em holandês e em inglês. Sem nenhuma pretensão cientifica, obviamente, mas para lhe dar uma impressão da historia e da procedência do português moderno.

nederlandse vlagIn dit beknopte artikel heb ik een en ander geschreven over de oorsprong van het Portugees. Achtereenvolgens in het Portugees, het Nederlands en het Engels. Vanzelfsprekend zonder enige wetenschappelijke pretentie, maar om u een indruk te geven van de geschiedenis en herkomst van het moderne Portugees.

*******************************************************************************

vlag van PortugalA historia da língua portuguesa tem uma conexão muito firme com a historia de Portugal. O português deriva principalmente do latim, desde o século III AC. Não o latim clássico, mas o latim vulgar, falado pelos soldates romanos que subjugavam os povos da Península Ibérica, em combinação com os dialectos locais.

AugustusA predominância romana da parte oriental da Hispania não era consolidada completamente até as campanhas de Augusto no ano 26 AC. Ele dividiu Hispania em três províncias: Hispania TarraconensisHispania Baetica e Hispania Lusitania. Lusitânia incluiu a parte mais grande de Portugal moderno. Apesar que os territórios orientais até o sul do rio Tejo não fossem conquistados mais cedo do que no ano 93 AC, só uns quatrocentos de palavras das linguagens nativas têm permanecido no português moderno.

Alguns dos povos que se domiciliavam na Península, quando o império romano estava a desaparecer, foram de origem germânica de Goten(suevos, godos e visigodos) e por isso o português recebeu também uma quantia de palavras de origem germânica. As linguagens germânicas influenciavam o galego-português, introduzindo palavras especialmente conectadas à coisas militares, tais como guerra e brigar, aos nomes de cidades, como por exemplo Resende, e aos nomes de animais tais como ganso, texugo e laverca. Também substantivos tais como mulherengo e orgulho e termos para alguns utensílios cotidianos (por exemplo frasco e feltro) derivam de linguagens germânicas.

nasalisatieNasalização regressiva acontecia entre os séculos VI e VII, provavelmente influenciada pelas linguagens celtas, que dantes eram faladas na região antiga de Gallaecia (Galícia). Esta mudança produziu uma das diferencias mais conspícuas entre o português e o espanhol.

berberse volkenNo ano 711 povos berberes de Africa do Norte invadiam a Península Ibérica e deixavam também uma marca forte na língua. A maioria dos nomes das cidades, começando com as letras ‘al’, são de origem árabe. O mesmo é aplicável aos produtos agrícolas e à tecnologia que os árabes trouxeram para a Península. Alface e nora (máquina para tirar água de poços ou cisternas) são bons exemplos.

O português moderno tem entre quatrocentas e oitocentas palavras de origem árabe, especialmente a respeito de comida, da agricultura e dos artesanatos, que não têm cognatos nas outras linguagens romanas, excepto no espanhol, de que o português recebeu muitas das suas palavras derivadas do árabe. A influencia árabe é também visível nos nomes de uma província e de uns cidades, sobretudo no Algarvesul de Portugal, tais como o AlgarveAlfama Fátima. Porém, não há palavras árabes no léxico português relatadas aos sentimentos ou às emoções humanas: todos esses são de origem latina, germânica ou celta.

Durante os séculos medievais o amálgama do latim vulgar, falado pelos soldates e mercadores romanos, e os dialectos locais desenvolvia-se em varias linguagens romanas, uma delas sendo o galego-português. Isso é o nome conventional, dado pelos os linguistas, à linguagem falada no quarto occidental da Península Ibérica até o segundo quarto do século XIV. Esta região corresponde com o território que consiste em Portugal moderno e na região autónoma de Galícia na parte noroeste da Espanha.

Afonso-HenriquesA independência politica de Portugal, proclamada por Afonso Henriques no ano 1143, iniciou uma simultânea separação cultural das outras regiões na Ibérica ocidental. Duzentos anos mais tarde, as diferencias linguísticas descobridas na Galícia e em Portugal são suficientemente significantes para os especialistas considerem o ano de 1325 como o fim do galego-português como tal e para marcarem o desenvolvimento do galego-português em duas linguagens diferentes.

Esta marca conventional é o ano em que o Rei Dinis I de Portugal morreu, um dos poetas líricos mais grandes da sua altura. É curioso, de resto, que até esse tempo a maioria da poesia lírica na Península Ibérica era escrita em galego-português, enquanto as obras épicas tinham a tendência de ser escritas na língua castelhana. Mesmo na Baixa Idade Média e no período renascimento não era incomum para Camõesos poetas portugueses escreverem na língua castelhana.

No século XVI, Camões tornava-se tanto importante para a língua portuguesa como Shakespeare é para o inglês. Depois de Camões o português passava a ser um instrumento linguístico moderno e sensível, apropriado para toda forma de comunicação verbal e com um vocabulário rico.

BraziliëA tendência de adopter rapidamente palavras de origem estrangeira, sobretudo anglicismos e galicismos, é mais predominante no Brasil do que em Portugal. Enquanto uma pessoa brasileira adicionará facilmente um fim português a uma palavra estrangeira, o seu colega português provavelmente tentará procurar uma solução dentro das fronteiras e capacidades da língua portuguesa.

fontes:

  • Portuguese, an essential grammar ( 2nd edition), by Amélia P. Hutchinson (University of Georgia and Janet Lloyd (University  of Salford)
  • English Wikipedia: History of Portuguese

nederlandse vlagDe geschiedenis van de Portugese taal is hecht verbonden met de geschiedenis van Portugal. Het Portugees vloeit voornamelijk voort uit het Latijn, vanaf de derde eeuw vChr. Niet het klassieke Latijn, maar het volkse Latijn dat de Romeinse soldaten spraken die de volkeren van het Iberische Schiereiland onderwierpen, vermengd met de plaatselijke dialecten.

AugustusDe Romeinse overheersing van het westelijk deel van Spanje kwam pas volledig tot stand na de veldtochten van Augustus in 26 vChr. Hij verdeelde Spanje in drie provincies: Hispania Tarraconensis, Hispania Baetica en Hispania Lusitania. Die laatste provincie omvatte het grootste deel van het huidige Portugal. Hoewel de westelijke gebieden tot aan het zuiden van de Taag niet eerder dan in het jaar 93 vChr. werden veroverd, zijn naar schatting maar vierhonderd woorden van de inheemse talen blijven bestaan in het moderne Portugees.

Sommige van de volkeren die zich vestigden op het Schiereiland toen het Romeinse rijk ineenstortte, waren van Germaanse origine de Goten(Sueven, Goten en Visigoten), en daardoor heeft het Portugees een aantal woorden van Germaanse komaf. De Germaanse talen beïnvloedden het Galicisch-Portugees door woorden te introduceren die vaak gerelateerd waren aan militaire zaken, bijvoorbeeld guerra (oorlog). Verder plaatsnamen als Resende, namen van dieren als ganso (gans), texugo (das) en laverca (leeuwerik), zelfstandige naamwoorden als mulherengo (rokkenjager) en orgulho (trots), werkwoorden als brigar (vechten) en de benamingen voor dagelijkse gebruiksvoorwerpen als frasco (fles) en feltro (vilt).

nasalisatieRegressieve nasalisatie vond plaats tussen de zesde en de zevende eeuw, waarschijnlijk onder invloed van Keltische talen die eerder werden gesproken in de oude regio Gallaecia (Galicië). Deze verandering was de oorzaak van een van de meest opvallende fonologische verschillen tussen het Portugees en het Spaans.

berberse volkenIn 711 vielen Berberse volkeren uit Noord-Afrika het Iberische Schiereiland binnen en ook zij drukten een belangrijke stempel op de taal. De meeste plaatsnamen die met de letters ‘al’ beginnen zijn van Arabische oorsprong. Hetzelfde geldt voor de benamingen van landbouwproducten en technologie die de Arabieren naar het Schiereiland brachten. Alface (groente) en nora (een machine om water te putten) zijn voorbeelden daarvan.

Het moderne Portugees heeft tussen de vierhonderd en achthonderd woorden die hun oorsprong in het Arabisch hebben. Ze hebben vooral betrekking op voedsel, landbouw en de ambachten. Er bestaan geen verwante woorden in andere Romaanse talen, behalve in het Spaans, waarvan het Portugees veel van zijn van het Arabisch afgeleide woorden heeft geleend. Die Arabische invloed is ook zichtbaar in provincie- en plaatsnamen, met name in het zuiden van AlgarvePortugal, zoals de Algarve, Alfama en Fátima. Maar er komen in de Portugese lexicon geen Arabische leenwoorden voor  die verband houden met menselijke gevoelens en emoties: al die woorden zijn van Latijnse, Germaanse of Keltische origine.

Gedurende de middeleeuwen ontwikkelde het amalgaam van het alledaags gesproken Latijn van Romeinse soldaten en handelaren en de plaatselijke dialecten zich tot diverse Romaanse talen, waarvan het Galicisch-Portugees er één van is. Dit is de conventionele naam die linguïsten hebben gegeven aan de taal die tot aan het tweede kwart van de veertiende eeuw werd gesproken in het westelijk deel van het Iberisch Schiereiland. Die regio komt overeen met wat nu het moderne Portugal en de autonome regio Galicië in Noordwest-Spanje zijn.

Afonso-HenriquesDe politieke onafhankelijkheid van Portugal, uitgeroepen door Alfons Hendrik in 1143, zette een gelijktijdige culturele scheiding van de andere regio’s in het westen van het Iberisch Schiereiland in gang. Tweehonderd jaar later zijn de taalkundige verschillen die in Galicië en Portugal zijn gevonden belangrijk genoeg voor specialisten om het jaar 1325 als het einde van het Galicisch-Portugees als zodanig te beschouwen en om de ontwikkeling van het Galicisch-Portugees in twee gescheiden talen te markeren.

Deze conventionele mijlpaal is het jaar waarin koning Dinis I van Portugal stierf, een van de belangrijkste lyrische dichters van die periode. Opmerkelijk genoeg werden tot dan toe de meeste lyrische gedichten op het Iberisch Schiereiland in het Galicisch-Portugees geschreven, terwijl men daarentegen geneigd was om epische werken in het Castiliaans te schrijven. Zelfs in de late middeleeuwen en de renaissancetijd was het voor Portugese dichters niet ongewoon om Camõesin het Castiliaans te schrijven.

In de zestiende eeuw werd Camões net zo belangrijk voor de Portugese taal als Shakespeare is voor het Engels. Na Camões ontwikkelde het Portugees zich tot een modern en gevoelig linguïstisch communicatiemiddel met een rijke woordenschat.

BraziliëDe tendens om zich snel vreemde woorden, vooral anglicismen en gallicismen, eigen te maken,  is in Brazilië sterker dan in Portugal. Waar een Braziliaan gemakkelijk een Portugees eind aan een buitenlands woord zal toevoegen, zal zijn Portugese tegenhanger waarschijnlijk eerder proberen om een oplossing te vinden binnen de grenzen en mogelijkheden van de Portugese taal.

bronnen:

  • Portuguese, an essential grammar ( 2nd edition), by Amélia P. Hutchinson (University of Georgia and Janet Lloyd (University  of Salford)
  • English Wikipedia: History of Portuguese

In English

10005692The  history of the Portuguese language is intimately connected with  the history of Portugal. Portuguese derives mainly from Latin, starting in the 3rd century BC. Not classical Latin, but the Latin spoken by the Roman soldiers who subdued the peoples of the Iberian Peninsula, combined with the local dialects.

The Roman control of the western part of Hispania was not consolidated until the campaigns of Augustus in 26 BC. He divided Hispania into three provinces: Hispania Tarraconensis, Hispania Baetica and Lusitania, the latter of which including most of modern Portugal. Although the western territories to the south of the Tagus River were only conquered in the year 93 BC, only an estimated four hundred words of the native languages persist in modern Portuguese.

Some of the peoples who established themselves in the Peninsula as the Roman Empire  crumbled away were of German origin (Suevi, Goths and  Visigoths) and so Portuguese has got a number of words of Germanic origin. The Germanic languages influenced Galician-Portuguese by introducing words often linked to the military, like guerra (war) and brigar (to fight), place names such as Resende, names of animals like ganso (goose), laverca (lark) and texugo (badger), nouns like mulherengo (womanizer), human feelings such as orgulho (pride) and everyday objects such as frasco (bottle) and  feltro (felt).

Regressive nasalization happened between the 6th and the 7th centuries, likely influenced by Celtic languages previously spoken in the old region of Gallaecia (Galicia). This change produced one of the most striking phonological differences between Portuguese and Spanish.

Berber peoples  from  North Africa invaded the Iberian Peninsula in 711 and also left their strong imprint on the language. Most place names beginning with the letters ‘al’ are of Arabic origin. The same applies to agricultural products and technology brought by the Arabs to the Peninsula, of which alface (lettuce) and nora (a machine to draw water) are examples.

Modern Portuguese has between 400 up to as much as 800 words of Arabic origin, especially relating to food, agriculture and the crafts, which have no cognates in other Romance languages except in Spanish, from which Portuguese borrowed many of its Arabic-derived words. The Arabic influence is also visible in place names, especially in the southern provinces, such as the Algarve, Alfama and Fátima. However, there are no Arabic loan words in the lexicon related to human feelings or emotions: all are of Latin, Germanic or Celtic origin.

During the Middle Ages, the amalgam of the colloquial Latin spoken by Roman soldiers and traders and the local dialects evolved into various Romance languages, one of them being Galician-Portuguese. This  is the conventional name given by linguists to the language spoken in the western fringe of the Iberian Peninsula until the  second quarter of the fourteenth century. That region corresponds to what is nowadays modern Portugal and the autonomous region of Galicia in north-west Spain.

The  political independence of Portugal, proclaimed by Afonso Henriques in 1143, initiated a simultaneous cultural separation from the other regions in western Iberia. Two hundred years later, the linguistic differences found in Galicia and Portugal are significant enough for specialists to consider the date of 1325 as the end of Galician-Portuguese as such, and to mark its development into two separate languages.

This conventional landmark is the date of the death of King Dinis of Portugal, one  of the major lyrical poets of the period. Curiously enough, until  then, most lyrical poetry in the Iberian Peninsula was written in Galician-Portuguese, whereas epic works tended to be   written in Castilian. Even in the later Middle Ages and the Renaissance period it was not unusual for Portuguese poets to write in Castilian.

In the sixteenth century, Camões became to the Portuguese language what Shakespeare is to English. After Camões, Portuguese became  a modern and  sensitive linguistic instrument of communication with a rich vocabulary.

The  tendency to  readily  adopt words of foreign origin, mainly Anglicisms and Gallicisms, is more prevalent in Brazil than in Portugal. Whereas a Brazilian will easily add a Portuguese ending  to a foreign word, his Portuguese counterpart is more  likely to strive to  find a solution within the boundaries and capabilities of the Portuguese language.

sources:
1.  Portuguese, an essential grammar ( 2nd edition), by Amélia P. Hutchinson (University of Georgia and Janet Lloyd (University  of Salford)

2.  Wikipedia: History of Portuguese

6 thoughts on “A origem da língua portuguesa/Het ontstaan van het Portugees (English version included)”

      1. Een paar dagen geleden zag ik de documentaire “Drinking to Oblivion” van Louis Theroux. Daarin vraagt de alcoholiste Aurelie aan Louis wat hij van haar denkt en Louis zegt (na enige aarzeling) “*I think you deserve more*”.

        Jouw blog verdient ook meer, Kees maar er is al zo *ontzettend* veel te lezen, te zien, te horen etc. Als ik moet kiezen tussen jouw blog of een documentaire van Louis Theroux dan kies ik voor Louis Theroux. Dat zul je wel begrijpen.

        1. Een echt Louis Theroux-antwoord, Heer Rozenwater.

          Gelukkig hoef je niet te kiezen en kun je zowel naar Louis kijken als mijn blog lezen.

          Het is alweer een tijdje gelezen dat ik een van Louis’ documentaires zag, maar die welke ik gezien heb, waren altijd zeer de moeite van het bekijken waard.

          Voor tv kijken ben ik momenteel te ongeduldig en het is me te passief. Daarom heb ik ook alle begrip voor mensen die niet of weinig lezen, want daar behoor ik zelf ook toe. En dan bezie je zulke lieden toch al gauw wat milder.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s